Strona główna

 Trzysta lat historii Żydów w Gliwicach to zmieniające się okresy ich prześladowań, tolerancji, emancypacji, asymilacji w zmiennych kolejach losów Śląska za czasów austriackich, pruskich, niemieckich i polskich. To czas ich początków osiedlania się, rozwoju gminy, wtopienia się w lokalną społeczność i asymilacji oraz znacznego udziału w rozwoju miasta i regionu

 

Ale to także historia Zagłady lat trzydziestych i czterdziestych XX wieku oraz okres przemian drugiej połowy XX wieku. To jednocześnie historia tej klasy osobistości, jak członkowie rodzin Troplowitz, Lubowski, Caro, Friedländer, Kleczewski, Stein, Frankfurter, Silbergleit, Weichmann, Fleischer, Kochmann, Lustig, Kohn, Bernheim oraz wielu innych osób, które wpłynęły na rozwój miasta i pozostawiły swe niezatarte ślady.

 

Z każdą z nich związana jest odrębna, indywidualna historia, włączona w historię Gliwic i regionu.



Beth Tahara – gliwicki dom przedpogrzebowy PDF Drukuj Email

W dniu 15 listopada 1903 roku uroczyście otwarto cmentarz żydowski i dom przedpogrzebowy – z hebrajskiego Beth Tahara (tzn. dom oczyszczenia) - przy dzisiejszej ulicy Poniatowskiego.

Autorem projektu budynku był Max Fleischer, ceniony i znany architekt wiedeński, żyjący w latach 1841 – 1905. Jego bogata twórczość obejmuje wiele budowli w Czechach, na Morawach i w Austrii: to liczne kamienice i wille w Wiedniu, ogromna liczba pomników i grobowców, szczególnie na terenie żydowskiej kwatery cmentarza Centralnego Wiednia, nowy ratusz przy wiedeńskim ringu. M. Fleischer zasłynął jednak przede wszystkim jako twórca synagog, w większości zniszczonych przez nazistów w 1938 roku i w kolejnych latach II wojny światowej.

Więcej…
 
Początki i rozwój PDF Drukuj Email
Społeczność żydowska stanowiła znaczącą grupę przez 300 lat jej uczestnictwa w życiu i działalności Gliwic. Procentowo nie była ona zbyt liczna: jej udział wśród ogółu mieszkańców Gliwic wynosił maksymalnie 18,8% w 1858 r. Jednak była to grupa w widoczny sposób wpływająca na rozwój miasta.
Więcej…
 
Synagoga w Gliwicach PDF Drukuj Email

Synagoga (bożnica) jest miejscem gromadzenia się wspólnoty, by modlić się, czytać Torę i studiować Prawo. Nie wiadomo, kiedy dokładnie powstała gliwicka gmina żydowska, ale niewątpliwie nastąpiło to w 2. połowie XVIII w. Początkowo nabożeństwa odbywały się w prywatnych domach, ale już od pierwszych lat XIX w. czyniono starania o uzyskanie zezwolenia na budowę osobnego budynku modlitewnego.

Więcej…
 
Cmentarz "stary" Na Piasku PDF Drukuj Email

 

Wydane w 1814 r. rozporządzenie władz pruskich nakazywało wspólnotom żydowskim posiadanie własnego cmentarza w niedalekiej odległości od miejsca zamieszkania. We wcześniejszym okresie zmarłych z Gliwic grzebano na cmentarzach m. in. w Mikołowie i Wielowsi. W wyniku nakazu już w 1815 r. powstał pierwszy gliwicki cmentarz żydowski przy obecnej ul. Na Piasku, zwany cmentarzem „starym”.

Więcej…
 
Cmentarz "nowy" przy ul. Poniatowskiego PDF Drukuj Email

Drugi z cmentarzy żydowskich w Gliwicach powstał w wyniku zapełnienia i braku możliwości rozbudowy cmentarza „starego”. Cmentarz, znacznie większy powierzchniowo, powstał w dzielnicy „Zatorze”, w sąsiedztwie wielowyznaniowego cmentarza Lipowego. Wraz z cmentarzem zbudowano okazały dom przedpogrzebowy, zaprojektowany przez Maxa Fleischera.

Więcej…
 
Wydarzenia XX w. PDF Drukuj Email
Na pocz. XX wieku Żydzi gliwiccy byli mocno zasymilowani: czuli się obywatelami niemieckimi i czynnie uczestniczyli w procesach politycznych, rozwoju gospodarczym i naukowo-kulturalnym Gliwic oraz państwa pruskiego i niemieckiego.
Więcej…
 
Kalendarium PDF Drukuj Email
  • XVII w. - wzmianka o ulicy żydowskiej "Judengasse", świadcząca o wcześniejszym osadnictwie żydowskim
  • 1698 – pierwszy dokument mówiący o osobie żydowskiego pochodzenia w Gliwicach
  • 1811-1812 – budowa pierwszej synagogi
  • 1812 – Edykt Emancypacyjny uznający Żydów za obywateli państwa pruskiego i zrównujący ich w prawach
  • 1815 – założenie pierwszego cmentarza żydowskiego (obecna ul. Na Piasku)
Więcej…
 
Żydowskim szlakiem po Gliwicach PDF Drukuj Email


 

Przewodnik w wersji eletronicznej

PDF - 8 MB

 
«PoczątekPoprzednia12NastępnaOstatnie»

Strona 1 z 2
 
04.jpg

Wspomóż Stowarzyszenie
nr konta:
07194010763041727400000000

 

44-100 Gliwice
ul. Studzienna 6
tel. 696 395 467

e-mail:
zikaron.gliwice@gmail.com

Przewodnik w wersji eletronicznej

PDF - 8 MB

 

Statystyka odwiedzin
mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter